İyi bir yapay zeka özet çıkarma denemesi için metni sohbete ekleyin, özeti ne için okuyacağınızı söyleyin ve yaklaşık uzunluğunu belirtin. Ardından çıkan özeti asıl metinle karşılaştırın. Özellikle "değil", "yalnızca" ve "eğer" gibi küçük kelimelerin taşıdığı anlamı kontrol edin; bunlardan biri kaybolunca kısa bir cevap yanlış bir cevaba dönüşebilir.

Bir etkinliğe katılıp katılamayacağınızı anlamak için okuduğunuz duyuruda kayıt koşulu önemlidir. Aynı duyurunun yazım dilini inceleyecekseniz başka ayrıntılara bakarsınız. Bu yüzden yalnızca "özetle" demek yerine, özeti hangi soruyu yanıtlamak için kullanacağınızı baştan yazın.

Önce metnin sınırını belirleyin

Özet, seçtiğiniz metnin ana düşüncesini ve önemli bilgilerini kısaltarak aktarır. MEB'in yayımladığı öğrenme stratejileri yazısı da özetlemede anlamlı okumayı, önemli düşünceleri belirlemeyi ve içeriği kendi cümleleriyle anlatmayı birlikte ele alır.

İlk denemede rahatça kontrol edebileceğiniz tek bir metin seçin. Kendi yazdığınız bir sayfa ya da herkese açık kısa bir duyuru iş görür. Başlıkla birlikte, sonucu değiştiren dipnotları da ekleyin. Başkasının özel mesajını veya kurum içi belgesini paylaşmadan önce paylaşma yetkinizi değerlendirin; gereksiz kişisel bilgileri çıkarın.

Yalnızca bir bölüm gönderdiyseniz bunu açıkça belirtin. Bir kitabın tek sayfasından bütün kitabın özeti çıkmaz. Uzun bir metni parçalara ayırmanız gerekiyorsa başlıkları koruyun ve her parçanın nereye ait olduğunu yazın. Sonradan parçaları birleştirirken aynı bilginin iki kez anlatılmadığını, bir bölümdeki koşulun diğerinden kopmadığını ayrıca kontrol edin.

Uzunluktan önce neyin korunacağını söyleyin

Sözcük sınırı tek başına yeterli bir talimat değildir. "Yirmi kelimeye indir" dediğinizde tarih kalabilir, fakat kimlerin katılabileceği kaybolabilir. Önce korunacak bilgiyi, sonra hedef uzunluğu yazın. İlk deneme için şu isteği kullanabilirsiniz:

Aşağıdaki metni, etkinliğe katılmak isteyen biri için yaklaşık 60 kelimede özetle. Yalnızca verdiğim metni kullan. Katılım koşullarını ve istisnaları koru. Metindeki olasılıkları kesin bilgiye çevirme. Bu uzunluk önemli bir koşulu atlamana yol açarsa biraz daha uzun yaz. Özete kendi yorumunu ekleme.

Bu talimatlar hatasız sonuç garantilemez. İlk yanıtı kontrol edilebilir bir taslak olarak ele alın. Komutu hangi parçalardan kuracağınızı ayrıca incelemek isterseniz prompt yazma rehberindeki örneklerden yararlanabilirsiniz.

Bir koşul silinince özet nasıl değişir?

Aşağıdaki duyuru yalnızca bu yazı için hazırlanmış hayalî bir örnektir; gerçek bir etkinliği anlatmaz:

Mahalledeki onarım atölyesi cumartesi günü saat 14.00'te başlayacak. Katılımcılar gevşek düğme dikmeyi ve küçük kumaş yırtıklarını onarmayı deneyecek. Atölyeye katılım ücretsiz, ancak önceden kayıt gerekiyor. On altı yaşından küçükler yalnızca yanlarında bir yetişkinle katılabilir. Malzeme getirmeyenler ortak kutuyu kullanabilir; kutudaki malzemeler herkese yetmeyebilir. Yağmur yağarsa bahçedeki çalışma iç salona alınacak. Yer değişikliği başlangıç saatini etkilemeyecek.

"Cumartesi 14.00'te herkes için ücretsiz onarım atölyesi var; malzemeler sağlanıyor" özeti kısa ve akıcıdır. Ama kaydı, yaş koşulunu ve malzeme belirsizliğini siler. Okuyan biri kayıtsız gidebileceğini düşünebilir.

Anlamı daha iyi koruyan bir örnek şöyle olabilir:

Ücretsiz onarım atölyesi cumartesi 14.00'te başlıyor; önceden kayıt gerekiyor. On altı yaşından küçükler bir yetişkinle katılabilir. Ortak malzemeler sınırlı olabilir. Yağmurda çalışma iç salona taşınır, saat değişmez.

İkinci özet, hangi dikişlerin deneneceğini atlıyor. Katılım koşullarını öğrenmek isteyen okuyucu için bu tercih makul. Ama amacınız atölyede öğretilenleri karşılaştırmaksa o bilgiyi yeniden ekletmeniz gerekir. Neyin çıkarılacağı, baştaki okuma amacına bağlıdır.

Özeti cümle cümle denetleyin

Asıl metni kapatmadan özeti okuyun. Her cümlenin dayandığı yeri bulun; ardından asıl metinde kalıp özette görünmeyen bir koşul olup olmadığına bakın. Özellikle şu değişiklikleri arayın:

  • Olumsuz ifade olumluya dönmüş mü? "Saat değişmeyecek" cümlesi korunmuş mu?
  • Bir ihtimal kesinleştirilmiş mi? "Yetmeyebilir", "herkese sağlanır" olmuş mu?
  • Bir sınır genişletilmiş mi? Yetişkin eşliği koşulu kaybolmuş mu?
  • Metinde bulunmayan bir bilgi eklenmiş mi? Atölye için uydurma adres yazılmış mı?

Sorun bulunca bütün özeti yeniden yazdırmak yerine kusuru gösterin: "Malzemelerin herkese yeteceği söylenmiyor. Bu cümleyi belirsizliği koruyarak düzelt, diğer cümleleri değiştirme." Düzeltilen satırı tekrar asıl metinle karşılaştırın.

Kaynağı özetin yanında tutun

Yapay Zeka yanıtların altında kaynakları gösterir; bağlantıları açıp kontrol edebilirsiniz. Ancak gönderdiğiniz bir metnin özetini denetlerken ilk karşılaştırma noktanız yine o metindir. Başka bir sayfanın benzer bilgi vermesi, sizin metninizdeki eksik koşulu tamamlamaz.

Özeti saklarken metnin başlığını ve varsa bağlantısını da yanına ekleyin. Kısalttığınız metin bir görüş aktarıyorsa bunu "yazara göre" gibi bir ifadeyle koruyun. Son olarak özeti tek başına okuyun: Asıl metni hiç görmeyen biri bu cümlelerden farklı bir sonuç çıkarıyorsa, ilgili koşulu geri koyun.