Arama kutusuna ödev yapan yapay zeka yazdıysanız, en kullanışlı hedef teslim edilecek metni tek tuşla almak değildir. Ödev yönergesini ve değerlendirme ölçütlerini verip bunları küçük işlere ayırmasını isteyin. Sonra her işi bir kaynakla eşleştirin, asıl cümleleri kendiniz yazın. Böylece elinizde kopyalanacak bir cevap değil, nereden başlayacağınızı gösteren bir plan olur.
Bu çalışma biçimi iki yakın konudan ayrılır. Elinizde çözülmesi gereken tek bir soru varsa soru çözen yapay zekâ rehberi daha uygundur. Bir ders notundan kendinize deneme hazırlamak istiyorsanız yapay zekâ ile soru hazırlama rehberine bakın. Burada ise başlangıç noktası öğretmenin verdiği ödev yönergesi ve varsa rubriktir.
Ödev yönergesini ölçütlere ayırın
Önce yönergeyi olduğu gibi okuyun. Konu, teslim biçimi, uzunluk, son tarih ve kaynak şartı farklı cümlelere dağılmış olabilir. Metni sohbete eklemeden önce adınızı, okul numaranızı ve sınıf grubunuzu çıkarın. Ardından yapay zekâdan cevap yazmasını değil, yönergedeki açık şartları çıkarmasını isteyin:
Bu ödevi benim yerime yazma. Yönergedeki her şartı ayrı satıra çıkar. Her satırda "yapılacak iş", "teslimde aranacak kanıt" ve "belirsiz nokta" alanları olsun. Yönergede bulunmayan şart ekleme.
Çıkan listeyi asıl metinle yan yana kontrol edin. Örneğin yönergede "iki güvenilir kaynak" deniyorsa plan bunu aynen taşımalı. Kaynak sayısı yazmıyorsa asistanın kendiliğinden sayı koymasına izin vermeyin. Belirsiz bir ifade varsa tahmin yürütmek yerine öğretmeninize sorun.
Rubrik verildiyse ölçüt adlarını değiştirmeden ayrı kartlara ayırın. "Konuyu açıklama", "kanıt kullanma" veya "yazım düzeni" gibi ölçütler, planın hangi işi neden yaptığınızı gösterir. Rubrik yoksa uydurma bir rubrik hazırlatmayın; yalnızca yönergede açıkça istenenleri kullanın.
Rubriği çalışma planına bağlayın
Şimdi her ölçütün karşısına teslim edilebilir küçük bir iş koyun. "Araştırma yap" çok geniştir. "İlk iddia için birincil kaynağı bul ve ilgili bölümü not et" daha nettir. Planı çalışma sürenize göre sıralatabilirsiniz, fakat son teslim tarihini ve boş olduğunuz saatleri siz vermelisiniz.
Örneğin 500 kelimelik bir değerlendirme ödevinde önce iki ana iddianın kaynağını bulma, sonra taslağı rubriğe göre okuma işleri olabilir. Asistan bunları sıraya koyar; hangi cümleyi kuracağınızı belirlemez.
Dört sütun yeterlidir:
- Yönergedeki veya rubrikteki ölçüt
- Bu ölçüt için yapılacak iş
- İşin bittiğini gösterecek parça
- Kontrol zamanı
Bir ölçüt hiçbir işe bağlanmıyorsa planda boşluk vardır. Tersi de geçerli: plandaki bir iş hiçbir ölçüte hizmet etmiyorsa onu neden yaptığınızı yeniden düşünün. Bu kontrol, renkli ve kusursuz görünen ama ödevle ilgisi zayıf bir programdan daha faydalıdır.
Kaynak denetimini yazmadan önce kurun
Araştırmaya geçince bulduğunuz her kaynak için başlık, yayınlayan kurum veya kişi, tarih ve bağlantıyı not edin. Kaynağın hangi iddiayı desteklediğini de tek cümleyle yazın. Sadece bağlantı biriktirmek denetim sayılmaz; sayfayı açıp ilgili bilgiyi gerçekten içerip içermediğine bakın.
Yapay Zeka'da her yanıtın altında kaynakları açabilirsiniz. Bu bağlantılar yanıtın kendiliğinden doğru olduğu anlamına gelmez. Yazar veya kurum belli mi, tarih konu için uygun mu, gösterilen bölüm sizin iddianızı destekliyor mu? Kontrolü siz yaparsınız. Yapay zekânın verdiği bir bağlantı açılmıyorsa ya da iddiayla uyuşmuyorsa o bilgiyi taslağa taşımayın.
Kaynak kartlarını basit etiketlerle eşleştirin: K1, K2 ve benzeri. Ardından planınızdaki her iddianın yanına dayandığı etiketi koyun. Kaynağı olmayan bir iddia görürseniz güvenilir bir dayanak bulun, ifadeyi daha sınırlı yazın veya iddiayı çıkarın. Alıntı kullanacaksanız öğretmeninizin istediği kaynak gösterme biçimine uyun ve alıntıyı kendi cümleniz gibi sunmayın.
Metni siz yazın, denetimi dar tutun
Plan tamamlandığında sohbeti kapatıp ilk taslağı kendi cümlelerinizle yazın. Bir bölümde takılırsanız bütün ödevi yeniden üretmesini istemeyin. Sorunu daraltın: "Bu paragrafta K2 kaynağına dayanmayan bir iddia var mı?" veya "Bu bölüm rubrikteki kanıt kullanma ölçütünü karşılıyor mu?" gibi bir denetim sorusu sorun.
Son turda taslağı yönergeyle karşılaştırın. Her ölçütün metinde görünür bir karşılığı olmalı. Kaynak etiketlerini doğru bağlantılara çevirin ve size ait olmayan hazır cümle bırakmayın. Dilbilgisi düzeltmesi aldıysanız anlamın değişmediğini de okuyun. Öğretmeninizin yapay zekâ kullanımına ilişkin kuralı varsa teslimden önce onu uygulayın.
Bu yöntemde asistan ödevi yapan kişi değildir. Yönergeyi düzenler ve eksik bağı gösterebilir. Hangi kaynağın işe yaradığına karar verip son metni yazan yine öğrencidir.
