"yapay zeka intihal" araması yaptığınızda karşınıza çıkan yüzdeler farklı şeyleri ölçebilir. Benzerlik puanı, metnin başka kaynaklarla eşleşen bölümünü gösterir. Yapay zekâ yazım göstergesi ise belirli metin parçalarının yapay zekâyla üretilmiş olabileceğine ilişkin bir tahmindir. İkisinden de tek başına "bu öğrenci kopya çekti" sonucu çıkaramazsınız.

Ödevi teslim etmeden önce bir rapora bakıyorsanız, önce raporun adını okuyun. Ardından yüzdeyi oluşturan bölümleri açın. Ekranda aynı yerde görünseler bile benzerlik ve yapay zekâ göstergeleri birbirinin yerine geçmez. Buradaki amaç, sayıyı düşürecek bir ifade bulmak değil, metinde hangi sorunun incelenmesi gerektiğini anlamak.

Benzerlik puanı hangi soruya cevap verir?

Turnitin'in Türkçe kılavuzu, benzerlik raporunun gönderiyi veri tabanındaki kaynaklarla karşılaştırdığını açıklıyor. Eşleşen bölümleri incelemek için işaretliyor; intihal kararını rapor vermiyor. Tırnak içinde ve kaynağı belirtilerek aktarılan bir cümle de eşleşebilir.

Bu yüzden "%18 benzerlik" ifadesini "%18 intihal" diye okumayın. Hangi cümlelerin eşleştiği, alıntının nasıl gösterildiği ve kurumun çalışma için belirlediği kurallar incelenmeli. Her ödeve uygulanabilecek tek bir güvenli yüzde söylemek de bu ayrıntıları yok sayar.

Yapay zekâ yazım yüzdesi başka bir ölçüm

Turnitin, yapay zekâ yazım raporu açıklamasında bu göstergenin benzerlik puanından bağımsız olduğunu belirtiyor. Yüzde, incelemeye uygun düzyazının ne kadarını modelin olası yapay zekâ üretimi olarak işaretlediğini anlatıyor. Öğrencinin yapay zekâ kullanmış olma ihtimali diye okunmamalı.

Aynı kılavuz, insanın yazdığı metnin yanlış işaretlenebileceğini ve yapay zekâ üretiminin de yanlış değerlendirilebileceğini söylüyor. Öğrenci aleyhine bir işlemin tek dayanağı bu gösterge olmamalı; insan incelemesi ve kurumun akademik kuralları gerekiyor. Bir raporun hiç bölüm işaretlememesi de yazının hazırlanışını baştan sona açıklamaz.

Kullandığınız aracın güncel dil desteğini kontrol edin; başka dil için verilen başarı ölçüsünü Türkçe metne taşımayın. Yapay zekâ yazım raporunun hazırlanabilmesi, metnin aracın açıkladığı dil ve dosya koşullarını karşılamasına bağlıdır. Benzerlik raporuna erişmeniz, yapay zekâ incelemesinin de yapıldığını göstermez. Ekranda sonuç yoksa bunu sıfır bulgu gibi okumadan önce raporun oluşup oluşmadığını öğrenin.

Hayalî bir raporda önce neye bakılır?

Aşağıdaki durum tamamen hayalîdir; gerçek bir öğrenciye veya yapılmış bir araç testine dayanmıyor. Deniz, bir ders kapsamında okul dergisi için hazırladığı yazıda %18 benzerlik görüyor. Aynı raporda iki ayrı bölüm işaretlenmiş:

  • Bir söyleşiden aynen alınan cümle: Tırnak işaretleri yerinde mi, konuşmacı ve asıl söyleşi kaynağı belli mi?
  • Bir internet yazısından aktarılan açıklama: Metinde bu kaynağa atıf var mı, aktarımın sınırı okur için açık mı?

İlk cümlede tırnak ve kaynak yerindeyse, sırf eşleşme göründü diye onları kaldırmak gerekmez. İkinci bölümde kaynak eksikse, Deniz asıl yazıyı açıp ne aktardığını belirlemeli ve dersin istediği biçimde atıf yapmalı. Sözcükleri değiştirmek, kaynağın nereden geldiği sorusunu çözmez.

Deniz ayrıca incelediği raporun tarihini ve hangi dosyaya ait olduğunu not eder. Sonradan düzelttiği metinle önceki dosyanın raporunu yan yana koyup aynı sürümmüş gibi değerlendirmez. Öğretmen bir bölümü sorduğunda, o bölümün bulunduğu taslağı ve yaptığı düzeltmeyi gösterebilir. Böylece konuşma tek bir sayının etrafında kalmaz.

Deniz'in önündeki %18, bu iki bölüm hakkında aynı kararı vermiyor. Raporu okurken önce her eşleşmenin nedenini anlamak gerekiyor. Hayalî örneğe bir yapay zekâ yüzdesi ekleyip iki sayıyı toplamak da anlamlı olmaz; ölçümler farklı sorulara cevap veriyor.

Teslimden önce kısa bir kayıt tutun

Raporu açınca kendi çalışma notunuzda şu soruları yanıtlayın:

  • İşaretlenen cümle hangi kaynakla eşleşiyor? Bağlantıyı açıp asıl bölümü bulabildim mi?
  • Aynen aldığım sözleri açıkça gösterdim mi? Kendi cümlelerimle aktardığım düşüncenin kaynağını belirttim mi?
  • Bu derste yapay zekâ kullanımına hangi görevlerde izin veriliyor ve kullanımı nasıl açıklamam isteniyor?
  • Taslaklarım ve okuma notlarım, metni nasıl hazırladığımı anlatmama yardımcı oluyor mu?

İzin verilen kullanımı bilmiyorsanız yönergeye bakın veya öğretmene sorun. Fikir üretmekle teslim edilecek paragrafı yazdırmak aynı kullanım değildir; kendi dersinizin sınırını genel bir internet yazısından çıkarmayın. Kaynakları düzenlerken makale hazırlama rehberindeki karşılaştırma yöntemi işinizi kolaylaştırabilir.

Bir açıklamayı anlamakta zorlandığınızda Yapay Zeka'ya ilgili terimi sorabilirsiniz. Uygulama yanıtların altında kaynakları gösterir; bağlantıyı açıp açıklamayı asıl kılavuzla karşılaştırın. Asistanın yorumu, kurumunuzun kabul kararı yerine geçmez. Öğretmenle görüşürken yalnızca yüzdeyi değil, açıklamak istediğiniz işaretli bölümü ve ona ait kaynağı yanınıza alın.