Kısa bir yapay zeka ingilizce okuma çalışmasına, metni çevirmeden ne anladığınızı yazarak başlayın. Sonra asistandan yorumunuzun hangi cümleye dayandığını kontrol etmesini isteyin. Takıldığınız yerde önce küçük bir ipucu alın; bütün çeviriyi hemen okumak, anlamadığınız yeri fark etmenizi zorlaştırabilir.

İlk deneme için birkaç cümle yeterli. Bir paragraftaki kişiyi, yaptığı işi ve olayların sırasını takip edebiliyor musunuz? Bilmediğiniz her kelimeyi çözmeye çalışmadan önce bunu görün. Kendi yorumunuzla metindeki cümleleri karşılaştırırken aradaki fark daha görünür olur.

İlk yorumunuzu cevabı görmeden yazın

Kısa bir İngilizce parçayı bir kez okuyun. Ardından Türkçe bir cümleyle ne olduğunu anlatın ve emin olmadığınız noktayı ayrı yazın. Bu ilk notu silmeyin. Asistanın yanıtından sonra fikriniz değişirse neden değiştiğini karşılaştırabilirsiniz.

Çalışma metni olarak kendi yazdığınız bir paragrafı veya paylaşabileceğiniz bir ders parçasını kullanın. Başkasının özel mesajını olduğu gibi yapıştırmayın. Bir kitaptan bölüm seçiyorsanız başlığı ve anlamı etkileyen önceki cümleyi de göz önünde tutun; tek başına aldığınız cümledeki "o" zamirinin kimi anlattığı belirsiz kalabilir.

İlk mesajınız şöyle olabilir:

Aşağıdaki kısa İngilizce metni okumaya çalışıyorum. Önce kendi yorumumu yazacağım. Ben göndermeden çeviri veya açıklama verme. Sonra yorumumun metindeki dayanağını birlikte kontrol edelim. Açıklamaları Türkçe yaz.

Asistan erkenden cevabı verirse yeni bir parça seçebilirsiniz. Sonucu gördükten sonra aynı cümleyi ilk kez okuyormuş gibi davranmanız gerekmez.

Şemsiye kimin? Metnin söylediği yere kadar gidin

Aşağıdaki İngilizce paragraf bu yazı için oluşturulmuş hayalî bir alıştırmadır. Gerçek bir olay veya başka bir kaynaktan alıntı değildir:

Mina arrived at the small station after the train had left. A red umbrella was lying under a bench. She picked it up and took it to the attendant. He put it beside his chair. Mina checked the timetable, then sat down. The umbrella was still there when she opened her book.

Açıklamaya geçmeden kendi yorumunuzu yazın. Özellikle şemsiyenin sahibi hakkında ne düşündüğünüzü not edin.

Parçada Mina'nın tren ayrıldıktan sonra istasyona geldiği, şemsiyeyi görevliye götürdüğü ve kitabını açtığı söyleniyor. "Mina şemsiyesini unuttu" yorumuysa metnin verdiği bilgiyi aşıyor. Şemsiyeyi bankın altında buluyor; daha önce ona ait olup olmadığı belirtilmiyor. "Görevli şemsiyenin sahibi" demek için de dayanak yok.

"Mina başka bir treni bekliyor olabilir" daha makul bir çıkarım. Tarifeye bakıp oturması bunu düşündürüyor. Yine de hangi trene bineceği veya orada ne kadar kalacağı yazmıyor. Yorumunuzu "kesinlikle bekliyor" diye kurduysanız, kesinlik derecesini ayrıca sorgulayın.

Yorumu dayanağıyla birlikte kontrol ettirin

Kendi notunuzu asistana gönderirken yalnızca "Doğru mu?" diye sormayın. Metindeki açık bilgiyle sizin tamamladığınız kısmı ayırmasını isteyin:

Yorumum şu: [kendi cümleniz]. Hangi bölüm metinde açıkça var? Hangi bölüm yalnızca olası bir çıkarım? Metinde dayanağı bulunmayan bir şey eklediysem göster. Her açıklamada ilgili İngilizce ifadeyi belirt; bütün paragrafı çevirme.

Gösterdiği ifadeyi siz de bulun. "He" sözcüğünü Mina'ya bağlayan bir cevap gelirse önceki cümledeki görevliye geri dönün. "It" için de neyin taşındığını ve sandalyenin yanına konduğunu takip edin. Asistanın bir satırı alıntılaması, onu doğru yorumladığı anlamına gelmez.

Bu kontrol sırasında kendi yorumunuz doğru çıkabilir. Sırf asistan farklı bir cümle kurdu diye değiştirmeniz gerekmez. İki anlatım aynı bilgiyi taşıyorsa bunu belirtmesini isteyin.

Takıldığınız cümleye küçük bir ipucu alın

Sorun tek bir ifadeyse bütün metni yeniden açıklatmayın. Örneğin ilk cümlede iki olayın sırasını karıştırdıysanız şunu yazın:

İlk cümlede varış ile trenin ayrılışını karıştırdım. Cümleyi çevirmeden, hangisinin önce gerçekleştiğini anlamam için bir ipucu ver. Ardından kendi açıklamamı bekle.

İpucundan sonra cümleyi yeniden okuyun. Hâlâ çözemiyorsanız yalnızca o cümlenin Türkçe açıklamasını alın. Dilbilgisi açıklaması ders kitabınızdaki kuralla uyuşmuyorsa öğretmeninize veya kullandığınız güvenilir dil kaynağına bakın. Asistanın verdiği yeni örneği de doğrulanmış kural saymayın.

Son okumada yardım ekranını kapatın

Asistanın açıklamasını kapatıp asıl metne dönün. İlk yorumunuzdaki hangi sözü değiştirdiğinizi ve buna hangi ifadenin yol açtığını kendiniz söyleyin. Örnekte şemsiyenin sahibini artık açık bırakıyorsanız, bunun nedeni yeni bir sahip öğrenmeniz değil; metnin sahip hakkında bilgi vermediğini görmenizdir.

Yapay Zeka yanıtların altında kaynaklarını gösterir. Genel bir dilbilgisi açıklamasını bu bağlantılardan kontrol edebilirsiniz; fakat hayalî paragraftaki olayın dayanağı yine paragrafın kendisidir. Dışarıdaki bir sayfa şemsiyenin sahibini belirleyemez.

Okumadan sonra konuşma çalışmak isterseniz İngilizce sohbet pratiği rehberindeki kısa turlara geçebilirsiniz. Bir sonraki okuma içinse yalnızca takıldığınız noktayı not edin: olay sırası mı, zamirin kimi gösterdiği mi, yoksa metinde yazmayan bir şeyi tamamlamak mı?