"prompt mühendisliği nedir" sorusunun kısa cevabı, yapay zekâya verilecek talimatı tasarlamak, farklı girdilerle denemek ve sonuçlara bakarak geliştirmektir. Türkçede "istem mühendisliği" de denir. Bir kere iyi cevap almakla yetinmezsiniz; aynı talimatın başka örneklerde nerede aksadığını da ararsınız.

Örneğin her hafta atölyeye getirilecek malzemeleri kısa notlardan çıkarıyorsunuz. Notların biri eksiksiz, birinde adet yok, diğerinde iki farklı sayı var. Kullanacağınız talimatın bu durumları nasıl ele alacağını önceden belirleyip hepsinde sınamak, günlük ölçekte bir prompt mühendisliği çalışmasıdır. AWS'nin Türkçe açıklaması da farklı girdi türlerini deneyerek yeniden kullanılabilir talimatlar geliştirmeyi anlatır.

Talimatı geliştirmek ile modeli eğitmek ayrı işler

Prompt, o istekte yapay zekâya verdiğiniz soru veya talimattır. Prompt mühendisliğinde bu metni ve ona eklediğiniz örnekleri değiştirirsiniz. Modeli eğitmek ya da eğitim verileriyle ince ayar yapmak ise başka bir işlemdir; Microsoft'un ince ayar açıklaması bu ayrımı ele alır. Sohbette bir cümleyi düzeltmek, tek başına model eğitimi değildir.

İlk talimatı nasıl kuracağınızı öğrenmek için prompt nedir rehberine bakabilirsiniz. Buradaki iş, kurduğunuz talimatın farklı notlarda işe yarayıp yaramadığını görmek. "Daha ayrıntılı yazdım, demek ki daha iyi" kararını cevapları inceleyerek sınayacaksınız.

Beklenen sonucu baştan yazın

Aşağıdaki malzeme notları hayalîdir. Bir uygulamada yapılmış denemenin sonuçlarını aktarmıyorlar; kendi denemenizi kurmanız için hazırlanmış örnekler.

Göreviniz her nottan "Malzeme", "Adet" ve "Belirsizlik" alanlarını çıkarmak olsun. İlk talimatı V1 adıyla saklayın:

Aşağıdaki notu Malzeme, Adet ve Belirsizlik alanlarıyla yaz. Yalnızca nottaki bilgileri kullan. Not: [buraya denenecek metin gelecek]

Sonra şu örnekleri ayrı ayrı kullanın. Beklentileri cevabı görmeden kendi notunuza yazın:

  • A: "Atölyeye dört mavi zarf getireceğim." Malzeme mavi zarf, adet dört. Notta bu alanlarla ilgili belirsizlik yok.
  • B: "Atölyeye kurdele getireceğim." Malzeme belli, adet verilmemiş. Asistan bir sayı eklememeli.
  • C: "Kâğıt torba sayısı bir notta üç, diğerinde beş yazıyor. Hangisinin doğru olduğunu bilmiyorum." Adet kesinleşmemiş; cevap iki sayıyı da korumalı ve çelişkiyi belirtmeli.

V1'in bütün örnekleri karşılamasını bekleyebilirsiniz, ama bunun gerçekleşip gerçekleşmediğini henüz bilmiyorsunuz. Özellikle C'de beşi seçmek, sırf daha sonra yazıldığı için haklı bir düzeltme sayılmaz. Metin iki kayıt arasında karar vermiyor.

Yanıtı beğenmek yerine hatayı kaydedin

Her örneği aynı asistanda yeni bir sohbette deneyin. Önceki örnek için yaptığınız açıklamalar sonraki denemeye karışmasın. Talimat aynı kalırken yalnızca "Not" bölümünü değiştirin. Deneme tarihini, uygulamanın görünen sürümünü ve kullanabildiğiniz ayarları kaydedin.

Yanıtı olduğu gibi saklayıp her alanı asıl notla karşılaştırın. Sayı uydurmuşsa "eklenen bilgi", verilen malzemeyi atlamışsa "eksik alan", iki sayıyı tek sayıya indirmişse "çelişki kaybı" yazın. Alan adlarını değiştirmiş veya uzun bir paragraf üretmişse biçim sorununu ayrıca not edin. Tek cevapta birden fazla hata olabilir.

"Güzel cevap" yerine bu somut kayıtları tutmak, neyi düzeltmeniz gerektiğini gösterir. Yanlış adet bulunan bir cevapta sıcak Türkçe kullanılması, adet hatasını kapatmaz. Asistana kendi cevabını doğru bulup bulmadığını sormak da asıl notla karşılaştırmanın yerini tutmaz.

Bir değişiklik yapıp bütün örnekleri tekrarlayın

Diyelim denemenizde eksik adetlere sayı eklendiğini gördünüz. V1'e yalnızca şu cümleyi ekleyerek V2'yi hazırlayabilirsiniz:

Adet verilmemişse Adet alanına "belirtilmemiş" yaz.

Bu, denenmesi gereken bir düzeltmedir; başarılı olduğuna dair sonuç değildir. A, B ve C'yi V2 ile yeniden çalıştırın. B düzelirken A'daki açık sayı kaybolmuş mu? C'deki çelişki hâlâ görünür mü? Yeni bir kuralın diğer örnekleri bozup bozmadığına da bakın.

Ardından çelişkili sayılar sorun yaratıyorsa onu ayrı bir sürümde ele alın. Aynı turda örnek ekleyip üslubu değiştirirseniz farkın nedenini ayırmak zorlaşır. Microsoft'un Türkçe RAG istem rehberi, talimat değişkenlerini tek tek sınamayı ve sürümleri sonuçlarıyla kaydetmeyi önerir. Buradaki küçük çalışma, o yaklaşımın gündelik bir uyarlamasıdır.

Talimatı yeni bir notla kontrol edin

Talimatı geliştirdikten sonra daha önce kullanmadığınız bir hayalî not deneyin: "Pazar buluşması için sarı karton ayırdım; kaç tane getireceğimi henüz saymadım." Beklenti yine adet uydurmaması. Bu örneği önceden talimatın içine cevap anahtarıyla koymayın; yeni ifadeyle karşılaştığında ne yaptığını görmek istiyorsunuz.

Birkaç örneği karşılaması, her durumda doğru çalışacağı anlamına gelmez. Zorlandığı notları saklayın; uygulama değiştiğinde aynı seti tekrar kullanın. Günlük işte yeni bir hata bulursanız onu da sonraki denemeye ekleyin.

Malzeme notunda doğrulama kaynağı kendi metninizdir. Dışarıdan bilgi istediğinizde ise yanıtın bağlantılarını açın. Yapay Zeka'da her yanıtın altındaki kaynakları kontrol edebilirsiniz. Talimatınız ne kadar iyi görünürse görünsün, kullanacağınız bilginin son kontrolünü bu kaynaklara dönerek yapın.